Thiên tai sẽ rất phức tạp, bất thường trong 6 tháng cuối năm 2020?

- 13/07/2020 07:09

(doanhnhantrevn.vn) - Mưa bão, lũ lụt, các hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ diễn biến khó lường trong nửa cuối năm nay.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, nhiệt độ trung bình từ tháng 5 đến 10/2020 trên phạm vi toàn quốc phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm, cùng thời kỳ khoảng 0,5-1 độ C; riêng tháng 5 tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng cao hơn từ 1-2 độ C.

“Dự báo này cũng phù hợp nhận định của Tổ chức Khí tượng thế giới và các trung tâm dự báo quốc tế. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng thiên tai năm 2020 sẽ phức tạp, khó lường”, ông Khiêm Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia nhận định.

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, mùa mưa bão năm 2020 trên khu vực Biển Đông có xu hướng hoạt động muộn hơn so với trung bình nhiều năm. Sẽ có khả năng xuất hiện khoảng 11-13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông và khoảng 5-6 cơn trong số đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và phía nam trong những tháng cao điểm của mùa bão năm 2020.

Nằm trong bối cảnh chung của tình trạng biến đổi khí hậu, khu vực Bắc Bộ và Thủ đô Hà Nội từ nay đến cuối năm sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng, mưa lớn diện rộng kèm theo giông, lốc, mưa đá... Hà Nội có khả năng xảy ra 8-10 đợt nắng nóng (từ hai ngày trở lên); trong đó có 1-2 đợt nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt, nhiệt độ cao nhất có thể đạt hơn 41 độ C. Bên cạnh đó, từ nay đến cuối năm, khu vực Hà Nội có khả năng chịu ảnh hưởng 1-2 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới. Thời gian ảnh hưởng của bão và áp thấp nhiệt đới tập trung vào các tháng 7, 8 và 9.

Khu vực Bắc Bộ, mùa mưa bão tập trung vào giai đoạn từ tháng 9-11, các tỉnh Trung và Nam Trung Bộ mùa mưa bão tập trung từ nửa cuối tháng 9 đến hết tháng 11 và có thể kéo dài sang nửa đầu tháng 12/2020.

Ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia nhận định: “Năm 2020, có khả năng nước ta sẽ xuất hiện các đợt không khí lạnh sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Vì vậy, khả năng mùa đông ở Bắc bộ đến sớm và người dân sẽ được đón cái rét đầu mùa sớm hơn”.

So sánh thiệt hại do thiên tai gây ra tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2019 và 2020.

Theo ông Khiêm, không khí lạnh ảnh hưởng trong giai đoạn bão vẫn còn hoạt động, cần đề phòng tổ hợp của không khí lạnh kết hợp với áp thấp nhiệt đới, bão.

“Không khí lạnh kết hợp với nhiễu động gió Đông có thể gây mưa, lũ lớn ở các tỉnh miền Trung, nhất là giai đoạn tháng 11 và tháng 12 năm 2020”, ông Khiêm nhận định.

Theo đánh giá của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, năm 2020, bão sẽ có xu hướng di chuyển lệch nhiều về miền Trung và phía Nam. “Mặc dù vậy khu vực phía Bắc vẫn rất cần chú ý, không được chủ quan. Lịch sử đã chứng minh, tuy bão vào khu vực Thanh Hóa - Nghệ An và các điểm khác nhưng hoàn lưu bão, mưa lớn và những tác động từ xa của bão vẫn làm tràn đê, gây ảnh hưởng nặng nề ở nhiều nơi ngoài phía Bắc”, ông Khiêm cảnh báo.

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia khuyến cáo, mùa mưa bão năm 2020, các địa phương cần hết sức chú ý đến tác động của sóng cao kết hợp với triều cường làm ảnh hưởng đến hệ thống đê bao, đập chắn. Thậm chí gây tràn đê đặc biệt ở khu vực miền Trung và các tỉnh phía Nam.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết: “Đối với 6 tháng cuối năm, đây là giai đoạn trọng điểm của thiên tai. Vì vậy, khối lượng công việc sẽ rất lớn. Do đó, đề nghị theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tham mưu kịp thời để ứng phó với thiên tai. Các địa phương cần chuẩn bị mọi điều kiện để sẵn sàng phương án ứng phó với thiên tai cực đoan, bất thường. Trong đó, cần tiếp tập trung thực hiện công tác phòng ngừa thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ” phù hợp với thực tiễn tại địa phương; đồng thời đẩy nhanh tiến độ đầu tư, xử lý cấp bách các công trình PCTT”.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ tháng 7 - 12/2020, nhiệt độ mặt nước biển có xu hướng giảm dần, nhưng vẫn có khả năng duy trì ở trạng thái trung tính và nghiêng về pha lạnh trong những tháng cuối năm 2020. Do tác động của pha lạnh nên thời tiết, khí hậu có sự thay đổi đáng kể.

Cụ thể, mưa, bão có khả năng gia tăng hơn từ mùa thu năm nay (khoảng từ tháng 9 - 12). Đề phòng khả năng xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, sét, lốc, mưa đá trên phạm vi toàn quốc. Gió mạnh trên biển do tác động gió mùa Tây Nam vào thời kỳ tháng 7 - 8 ở vùng biển phía Nam Biển Đông.

Dự báo, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta có khả năng ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm. Có khả năng xuất hiện khoảng 11 - 13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới. Trong đó có khoảng 5 - 6 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền, tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và phía Nam trong những tháng cuối năm.

Về nắng nóng, trên phạm vi toàn quốc, nhiệt độ trung bình từ tháng 7 - 9 phổ biến ở mức cao hơn nhiều năm cùng thời kỳ khoảng 0,5 - 1,0 độ C. Tháng 10 - 12, nhiệt độ ở Bắc Bộ và Trung Bộ phổ biến ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ khoảng từ 0,5 - 1,0 độ C. Riêng Tây Nguyên và Nam Bộ ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Các đợt nắng nóng còn xảy ra trong tháng 7 ở Bắc Bộ và tháng 7 - 8 tại khu vực Bắc và Trung Trung Bộ.

Theo thống kê của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, trong khoảng hơn 20 năm qua, sau những đợt hạn hán thì thường xuyên xảy ra những đợt lũ lớn.

Cụ thể, đã xuất hiện 10 đợt hạn hán trên diện rộng trong các năm: 1993-1994, 1994-1995, 1995-1996, 1997-1998, 2001-2002, 2004-2005, 2006-2007, 2009-2010, 2015-2016 và 2019-2020.

Trong các năm kể trên, lũ lịch sử đã xuất hiện trên sông Đà năm 1996, sông Gianh, sông Thu Bồn năm 2007 và sông Hoàng Long năm 2017. Lũ lớn diện rộng trên nhiều sông đã xuất hiện trong các năm 1996, 2002, 2005, 2006, 2008, 2010, 2016, 2017, cho thấy mối liên hệ nhất định giữa các năm lũ lớn xuất hiện vào mùa lũ ngay sau năm có hạn hán nặng.

Đặc biệt, trong 15-20 năm qua, xuất hiện 4 đợt hạn nặng với chu kỳ lặp lại khoảng 5 năm và sau đó đều xuất hiện lũ lớn diện rộng: Năm 2006 (sau đợt hạn 2004-2005), xuất hiện tại Bình Định, đỉnh là 6/9 sông trên BĐ3.

Năm 2010 (sau đợt hạn 2009-2010), lũ lớn xuất hiện từ Nghệ An đến Ninh Thuận, đỉnh lũ 8/9 trong khu vực trên BĐ3; Năm 2016 (sau đợt hạn kỷ lục 2015-2016), xuất hiện lũ lớn diện rộng từ Quảng Bình đến Ninh Thuận, đỉnh lũ 6/9 trong khu vực trên BĐ3.

Theo nhận định chung tổng lượng mưa tháng có xu thể ở mức xấp xỉ và thấp hơn TBNN, tuy nhiên theo số liệu thực tế cho thấy mưa lớn trong một thời gian ngắn có tổng lượng thấp hơn tổng lượng mưa tháng đã gây nên những trận lũ lớn và đặc biệt lớn.

Ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia nhận định: “Với dấu hiệu thống kê như vậy, có cơ sở để nhận định về tính phức tạp theo hướng lũ lớn trên các hệ thống sông trong mùa lũ năm nay và năm 2021”.

Ngoài ra, trong thời gian qua do hạn hán nhiều tỉnh, thành ở Miền Trung và Nam Bộ đã triển khai đắp nhiều đập tạm nhằm nâng cao trình mực nước phục vụ lấy nước và ngăn mặn; các hồ chứa xung yếu chưa được gia cố (chủ yếu là các hồ nhỏ).

Nhận định lũ đầu nguồn sông Cửu Long không lớn, nhưng do các dòng sông, kênh rạch bị thu hẹp nhiều nên vận tốc dòng chảy sẽ tăng nguy cơ cao gây vỡ các đê, đập tạm này. “Do đó đề nghị các tỉnh, thành có kế hoạch dỡ bỏ các công trình đập tạm không kiên cố, gia cố các công trình đê, hồ chứa xung yếu trước mùa mưa lũ”, ông Khiêm đề nghị.

Theo ông Khiêm, mưa lũ ở Bắc Bộ tập trung trong tháng 9-10/2020, mùa mưa đến muộn và có khả năng kết thúc sớm. Ở Bắc miền Trung, mưa lớn có khả năng dồn dập vào giai đoạn cuối tháng 9 đến đầu tháng 11/2020. Miền Bắc có khả năng ít bão, nhưng miền Trung bão tập trung hơn vào nửa cuối năm.

“Nửa đầu năm 2020 cả nước có nắng nóng, nửa cuối năm khả năng cao sẽ có mưa nhiều và xuất hiện lũ lớn. Đáng chú ý, tại thời điểm này, miền Nam Trung Quốc đang lụt lớn. Theo quy luật, khi khu vực miền Nam Trung Quốc mưa lớn thì chỉ sau 1-2 tháng tại Việt Nam sẽ mưa rất to. Tại thời điểm này, các tỉnh miền núi phía Bắc, nhất là Hà Giang, Cao Bằng đang có đám mây lớn, có thể trong nay mai khả năng có lũ quét khu vực này”, ông Khiêm nhận định.

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, mưa lớn tập trung nhiều vào giai đoạn cuối năm, tập trung ở khu vực Trung và Nam Trung Bộ. Trong tháng 7/2020, tổng lượng mưa ở khu vực từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế thấp hơn từ 10-25%, khu vực từ Đà Nẵng đến Bình Thuận cao hơn từ 10-20% so với trung bình nhiều năm... Tháng 10 – 11/2020 khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Bình ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm, khu vực từ Quảng Trị đến Bình Thuận cao hơn từ 15 – 40%. Tháng 12/2020 ở Bắc và Trung Trung Bộ thấp hơn 15-30%, Nam Trung Bộ cao hơn từ 20-40%.

Tại khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ, từ tháng 7-9/2020, tổng lượng mưa (TLM) phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Sang tháng 10, tháng 11, tháng 12/2020, TLM phổ biến cao hơn từ 15-30% so với trung bình nhiều năm; riêng khu vực Tây Nguyên tháng 11/2020 có TLM cao hơn từ 30-50% so với trung bình nhiều năm. Mùa mưa tại khu vực Tây Nguyên. Nam Bộ có khả kết thúc muộn hơn trung bình.

Đỉnh lũ năm 2020, trên các sông Bắc Bộ phổ biến ở mức BĐ1-BĐ2, riêng trên sông Thao, sông Hoàng Long và các sông nhỏ từ BĐ2-BÐ3, hạ lưu sông Hồng tại Hà Nội và hạ lưu sông Thái Bình ở mức dưới BĐ1. Lũ quét, sạt lở đất có nguy cơ cao xảy ra tại khu vực vùng núi, đặc biệt khu vực Tây Bắc.

Đỉnh lũ năm 2020, tại hạ lưu các sông chính từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh ở mức BĐ1-BĐ2, xấp xỉ đỉnh lũ TBNN; các sông từ Quảng Bình đến Bình Thuận và khu vực Tây Nguyên ở mức BĐ2-BĐ3, một số sông trên BĐ3, tương đương đỉnh lũ trung bình nhiều năm. Trên các sông suối nhỏ, vùng thượng lưu các sông khả năng xuất hiện lũ lớn, lũ quét và sạt lở đất.

Đỉnh lũ năm 2020, ở đầu nguồn sông Cửu Long trên sông Tiền tại Tân Châu và sông Hậu tại Châu Đốc ở mức BĐ1-BĐ2, thấp hơn đỉnh lũ trung bình nhiều năm từ 0,2-0,4m. Thời gian xuất hiện đỉnh lũ năm vào nửa cuối tháng 9/2020.

Theo VĂN NGÂN (VOV)


(0) Bình luận
Dành cho bạn & mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO