Tết quê, nhớ món ăn của má!

CỬU LONG - 22/01/2020 10:02

(doanhnhantrevn.vn) - Tết Nguyên đán là những ngày tuyệt vời nhất trong năm với những người phải sống xa xứ vì cuộc mưu sinh, bởi đấy là lúc những kẻ đi xa tìm đường quay về nơi chôn nhau cắt rốn để được đoàn viên cùng gia đình, chòm xóm. Cận Tết là thời khắc rạo rực nhất của những người xa quê như tôi? Ký ức Tết quê nhà và những món ăn mang hương vị Tết cứ dần hiện ra trong những ngày cận Tết này.

Tôi đã chọn Sài Gòn là nơi tôi đang và sẽ định cư suốt cuộc đời còn lại của mình. Hơn 20 năm đi học, đi làm rồi lấy chồng, sinh con cũng ở Sài Gòn, nhưng cứ đến Tết là cả gia đình lại đưa nhau về quê. Có lẽ vì Tết Sài Gòn không mang đậm hương sắc Tết như ở quê chăng, tôi cũng không biết nữa vì tôi chưa một lần ăn ở Tết Sài Gòn để “thưởng thức” Tết Sài Gòn là như thế nào.

Gần ngày 25 đến 30 tháng Chạp, các bến xe tấp nập dân xa quê như bọn tôi. Người nào cũng tay xách nách mang các món đồ mua được từ những đồng tiền dành dụm hoặc từ tiền thưởng Tết, thưởng cho công sức mình đã bỏ ra trong một năm qua.

Con đò ngang qua sông Tiền, nối 2 tỉnh Đồng Tháp và An Giang. Ảnh: Mỹ Xuân

Miền Tây sông nước quê tôi, nơi có những người dân sống lam lũ, chất phác, thật thà nhưng luôn có một tấm lòng rộng mở.

Về đến bến đò, qua con sông là nhớ ngay đến bài hát “Trở về dòng sông tuổi thơ” của nhạc sĩ Hoàng Hiệp:

“Quê tôi ai cũng có một dòng sông bên nhà

Con sông quê gắn bó với tuổi thơ đời tôi

Bao năm xa quê ấy trong mơ tôi vẫn thấy

Hôm nay tôi trở về lòng chợt vui thấy sông không già…

…..

Sông vẫn như thuở ấy

Vẫn con đò ngang đón đưa người sang và từng đêm hát ru đôi bờ…”

Con sông bây giờ không cho nhiều phù sa như cái thời tôi còn ở quê, bởi nhiều lý do, con đò thì vẫn bền bỉ làm “nhiệm vụ” đưa đón người qua kẻ lại.

Đến nhà, đón tôi đầu tiên là con chó mực của thằng em xin về nuôi, con chó này chắc sống ở miền Tây nên bản chất cũng như người miền Tây, ai đến nhà nó cũng mừng chứ không riêng gì chủ nó. Khi nghe tiếng con mực lẳng nhẳng trước sân nhà là ba tôi từ sau bếp chạy ra mừng và hỏi: “Có chị bây về chung không?”. Rồi vợ chồng tôi xếp trái cây lên cúng ông bà, hai đứa con thì tìm nhang để thắp nhang lên bàn thờ cho bà ngoại.

Đó là thói quen hay phong tục của nhiều đời tôi cũng không còn nhớ nữa, cứ thế mà làm từ đời này đến đời khác. Lắm khi, vợ chồng tôi đang ngồi nói chuyện cùng gia đình và vài người hàng xóm đến thăm thì chị Hai tôi cũng từ Sài Gòn về đến, thể nào cũng có một người hàng xóm nói: “Thế là Tết này nhà anh Út vui rồi, con cái về đủ hết, còn thằng con tôi giờ này sao chưa thấy”. Ba tôi lại an ủi, “Chắc đến 30 Tết nó về chứ gì”.

Quê tôi, gần như nhà nào cũng có con cái đi học hoặc đi làm ở xa, Tết đến là ai cũng trông chờ con cháu quay về. Họ chờ con về để có một ít tiền mua sắm Tết, hoặc một vài món quà từ phương xa, nhưng cái chính vẫn là sự sum họp của gia đình.

Món thịt kho trứng với nước dừa của má

Hồi má còn sống, 30 Tết, 3 giờ sáng là đã nghe tiếng má lục đục sau bếp, bà tranh thủ kho xong nồi thịt cho cả nhà để kịp đi chợ bán buổi cuối cùng trong năm.

Món thịt kho rệu với nước dừa thơm lừng, béo ngậy của má làm rất công phu. Thịt heo ba chỉ hoặc thịt đùi phải chọn miếng ngon nhất, rửa sạch với muối hột sau đó đem ướp gia vị. Hành, tỏi băm nhuyễn, cho một ít đường vào trộn đều rồi mang ra phơi ngoài nắng để khi kho lên từng thớ mỡ sẽ trong vắt và miếng thịt khi ăn sẽ ngọt hơn. Thịt sau khi phơi một buổi ở nơi có nắng tốt mới mang vào ướp thêm một ít muối, hạt nêm để qua đêm cho gia vị thấm đều vào thịt, khi ăn sẽ cảm nhận được vị đậm đà của nó.

Món thịt kho trứng với nước dừa.

Xong công đoạn ướp gia vị là đến khâu kho thịt. Nước dừa khô để kho thịt được tận dụng từ những trái dừa làm bánh tét. Cho nước dừa vào nồi rồi đun sôi, sau đó cho thịt đã ướp từ hôm trước vào nồi nước dừa đang sôi, sau đó cho thêm một ít nước mắm cá linh, nêm nếm hơi lạt một chút, để lửa riêu riêu, đặt biệt là không đậy nắp nồi để nước được trong, cứ thấy bọt nổi lên là phải hớt bỏ, canh lửa nhỏ đều cho đến khi miếng thịt mềm rệu. Để thịt được mềm, nước kho thịt ngon vừa ăn, má tôi phải kho trên bếp từ 4 đến 5 tiếng đồng hồ.

Ở quê tôi, thường kho thịt với trứng vịt chứ không như những nơi khác kho với trứng gà. Trứng vịt luột chín, bóc vỏ cho vào nồi sau cùng, ngày nào ăn bao nhiêu quả để vào bấy nhiêu. Má tôi thì cho vào nồi trước nhiều quả, vì quả trứng được nấu qua nhiều lửa sẽ cứng lại và chị Hai tôi lại thích ăn những quả trứng cứng cứng, giòn giòn thế đó. Có nơi để nguyên cả vỏ, khi ăn mới bóc vỏ, cách làm này quả trứng sẽ mềm hơn lúc ăn nhưng nó lại không thấm gia vị.

Má mất rồi, cái không khí rộn ràng đón Tết ở nhà cũng giảm đi nhiều. Mặc dù nồi thịt kho vẫn có, nhưng mùi vị thì không ai nấu ngon bằng má tôi. Từng miếng thịt mềm rệu, các thớ mở trong vắt, những quả trứng vàng màu nâu cánh gián thơm thơm, béo béo quyện vào nhau cùng sự ngọt lịm của nước dừa tươi mang hương vị đặt trưng của miền Tây Nam bộ.

Chị Hai luôn là người dậy sớm nhất để đi chợ mua các nhánh mai, chợ quê phải đi sớm mới tìm được mai đẹp. Đó là thói quen, năm nào chị cũng là người đi mua mai và các loại hoa khác về cho tôi chưng Tết. Chị Hai “kế thừa” truyền thống của má, đi chợ mua hoa quả các thứ, chị chọn mua những cặp dưa hấu thật đẹp để chưng lên bàn thờ và đi cúng Tết nhà bà con. Ở quê thì vậy, mừng Tết chỉ là trái dưa hấu, cặp bánh tét, ký mứt ở nhà làm hay hộp trà, gói nhang thơm, không có mấy những món quà nặng tiền nhiều dụng ý.

Mai vàng ngày Tết ở miền Tây. Ảnh: TL

Chị và em trai đi chợ thì ba tôi ở nhà công việc cũng tất bật, bơm nước cho đầy mấy cái lu, đốt lá trong vườn, còn vợ chồng tôi thì quét dọn, lau chùi bàn thờ, nhà cửa, ly tách, và chưng hoa, trái cây lên bàn thờ. Mâm trái cây thường có các loại như nhánh sung, xoài, đu đủ, mãng cầu, dừa… Ước nguyện của người dân quê là “cầu vừa (dừa) đủ (đu đủ) xài (xoài)”, họ không mong muốn gì cao hơn thế. Không khí Tết tràn ngập cả nhà, ba má tôi là người luôn sống theo truyền thống rất xưa. Với má tôi, Tết đến là trong nhà muối, gạo, nước… nói chung là mọi thứ đều phải đầy ắp và sạch sẽ, còn với ba tôi ngày mồng một Tết tuyệt đối không được quét nhà, hết ngày 30 Tết là ba tôi đã đem cất hết mấy cây chổi. Ông cho rằng đầu năm quét nhà sẽ quét đi tiền của ra khỏi nhà, năm mới làm ăn sẽ không phát đạt. Biết là nhà chỉ đủ ăn, không làm ăn lớn gì, nhưng quan niệm đó vẫn còn ở rất nhiều gia đình thôn quê, trong đó có gia đình tôi.

Cháo gà gỏi chuối cây

Chiều 30 Tết cả nhà quây quần bên nhau để làm mâm cơm rước ông bà; ngoài món thịt kho trứng, má tôi năm nào cũng nấu một nồi cháo gà.

Cách làm món cháo gà với gỏi chuối cây của má tôi không kém phần cầu kỳ nhưng lại mang đậm chất dân dã. Má làm gỏi từ những câu chuối non chặt sau vườn, mà phải là chuối sáp hoặc chuối xiêm thì làm gỏi mới ngon, lột hết những bẹ chuối già phía ngoài cho đến khi còn một lõi trắng muốt bên trong. Tôi thích nhất là ngồi xắt những khoanh chuối cây thật mỏng, cho vào thau nước và không quên để vào một miếng chanh hoặc vài giọt giấm để khoanh chuối không bị đen.

Trong lúc tôi xắt chuối thì ba làm gà, còn má nấu một nồi nước sôi để luột gà, bếp bên cạnh thì rang gạo cho đến khi vàng đều, sau đó để nguội rồi mới vo cho sạch cám. Má hay nấu cháo với gạo rang, má nói gạo rang ăn vào sẽ mát, thơm và ngon hơn là nấu gạo thường.

Gà để nấu cháo má thường chọn gà trống, chân vàng. Ở quê, nhà nào cũng nuôi một vài con gà thả trong vườn, chúng tự đi kiếm ăn và thỉnh thoảng quăng cho chúng một ít thóc. Gà ở nhà nuôi thịt sẽ chắt, ngon lại an toàn và nhà tôi chỉ làm thịt vào những dịp đám giỗ hay Tết.

Khi gà luộc chín thì vớt ra để nguội, lúc này sẽ cho gạo được rang và vo sẵn vào nồi, sau đó thì để thêm nấm rơm vào cho ngọt nước, khâu kế tiếp là vo tròn những viên thịt heo băm đã được ướp gia vị, viên thịt càng nhỏ càng ngon, rồi nêm nếm cho vừa ăn, chờ hạt gạo nhừ một chút, vậy là xong nồi cháo.

Đến công đoạn làm gỏi, má rửa sạch và vớt những khoanh chuối lên, sau đó dùng tay bóp cho thật ráo nước, rưới hỗn hợp là nước cốt chanh, muối, đường, tỏi, ớt sao cho vị vừa chua chua, ngọt ngọt, cay cay. Gà luộc chín, dùng tay xé thịt trộn vào gỏi, cho một ít rau răm, đậu phộng trộn đều để tăng mùi thơm hấp dẫn hơn. Đặt biệt món này phải chấm với muối ớt giã nhuyễn sẽ ngon hơn là nước mắm chua ngọt.

Mâm cơm ngày Tết ở miền Tây. Ảnh: TL

Món cháo gà xé phay nấu với gạo rang, trộn gỏi chuối cây dễ làm, dân dã, chất phác như bản tính của con người miền Tây khiến ai đã ăn một lần rồi sẽ nhớ mãi không quên.

Má không còn thì chị em tôi cũng không bỏ một lễ hay thói quen nào của má để má an lòng và cũng cho ba cảm thấy an ủi đôi chút. Những món ăn, hương vị cả mùi hương của má thì cứ ghi mãi trong lòng của chị em tôi. Hồi xưa con má, đêm 30 Tết, nhìn ba ngồi canh nồi bánh Tét bên má thật hạnh phúc, bây giờ cũng có bánh tét cúng ông bà và cúng má, nhưng là bánh tét do chị em tôi đi mua về cúng. Đến giờ giao thừa, ba đánh thức chị em tôi dậy cùng ba thắp nén nhang lên bàn thờ ông bà, bàn thờ má rồi cả nhà xem tivi đón giao thừa.

Tết ở làng quê tôi sao mà thanh bình đến thế, mấy đứa trẻ chạy chơi tung tăng trên đường, gà vịt đưa nhau về chuồng, tiếng gọi nhau í ới về nhà ăn cơm, đám thanh niên nhảy sông tắm đùng đùng, khói bếp nhà bên cạnh tỏa lên ấm áp… lòng tôi lại bâng khuâng: Ước gì làng quê này sẽ mãi là làng quê như thế, nhưng nếu nó không phát triển thì sẽ còn nhiều người xa xứ như chúng tôi, bởi họ cũng tìm cách thoát khỏi làng quê yêu dấu này để đi tìm một tương lai cho bản thân và gia đình. Ước gì làng quê vẫn là làng quê với những cái Tết thật ấm tình người, nhưng sung túc hơn, tiện nghi hơn, văn minh hơn để nhiều người vẫn ở lại với làng sống một cuộc đời như ý.


(0) Bình luận
Tin nổi bật doanh nhân trẻ
Dành cho bạn & mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO