Cuộc rong chơi fintech

AN NHIÊN - 23/01/2020 07:30

(doanhnhantrevn.vn) - Cái Tết đầu thập niên 2020 này, người Việt có thể chứng kiến công nghệ đi vào mọi ngóc ngách đời sống. Ở lĩnh vực công nghệ tài chính (fintech), các doanh nghiệp đang trong cuộc đua quyết liệt, mở ra những tiện ích chưa từng thấy cho người dùng.

Việt Nam đã vươn lên xếp thứ 2 về khả năng thu hút vốn đầu tư cho lĩnh vực công nghệ tài chính tại Đông Nam Á trong năm 2019, khi chiếm 36% tổng dòng vốn, chỉ xếp sau Singapore với tỉ lệ 51%, theo báo cáo của ngân hàng UOB mới đây.

Mọi dịch vụ tài chính đều có thể cung cấp qua chiếc smartphone. Ảnh: Shutterstock

Đa dạng các dịch vụ

Những năm gần đây, fintech đang phát triển với tốc độ khá nhanh tại Việt Nam. Chỉ trong vòng gần 4 năm, số lượng doanh nghiệp fintech đã tăng từ 40 lên hơn 150 doanh nghiệp như hiện nay. Doanh thu của lĩnh vực fintech tại Việt Nam được dự báo đạt khoảng 9 tỉ USD vào năm 2020.

Các dịch vụ phổ biến của ngành này là thanh toán (Payments), chuyển tiền (Money transfer), gọi vốn cộng đồng (Crowd-funding), cho vay ngang hàng (Peer to peer lending), tư vấn tài chính cá nhân (Personal finance), tiền tệ số (Crypto Blockchain), quản lí tài sản (Wealth management), công nghệ tuân thủ qui định (Regtech), quản trị dữ liệu (Data management).

Tại Việt Nam, mảng thanh toán vẫn đi đầu với sự phát triển rầm rộ của các ví điện tử đã góp phần thay đổi hành vi của nhiều khách hàng. Có thể kể đến như Momo, Payoo, Moca, ZaloPay, VNPay… với sự cạnh tranh quyết liệt để thu hút người dùng, chấp nhận lỗ trong thời gian đầu để thay đổi thói quen, nhận thức người dùng và giành lấy thị phần. 

Thực tế trong hàng trăm triệu USD các nhà đầu tư nước ngoài rót vào fintech Việt Nam, chủ yếu nhắm đến các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thanh toán. Cụ thể trong năm 2019, nếu xếp hạng về khả năng huy động vốn, VNPay của Việt Nam đã đứng đầu trong báo cáo fintech ở ASEAN, với 300 triệu USD được ghi nhận. Đáng lưu ý là hàng loạt các fintech đình đám trên thế giới như Alipay, Wechat Pay... sắp tới có thể là Facebook, Google đã và đang tìm cách đặt chân vào thị trường Việt Nam. 

Sau thanh toán, các dịch vụ cho vay ngang hàng (P2P Lending) với các khoản vay tiêu dùng giá trị nhỏ cũng nở rộ trong 2 năm trở lại đây với hàng loạt tên tuổi như Tima, Vay Mượn, Avay, Interloan… Tuy nhiên, không loại trừ khả năng hình thức P2P Lending có thể chịu sự cạnh tranh quyết liệt với dịch vụ cho vay mà sẽ được chính các ví điện tử triển khai trong giai đoạn tới, dựa trên sự phát triển mạnh mẽ và trên cơ sở khách hàng ngày càng mở rộng.

Ba yếu tố quan trọng của hệ sinh thái fintech bao gồm: môi trường kinh doanh/khả năng tiếp cận thị trường, chính phủ hỗ trợ pháp lí và khả năng tiếp cận vốn.Doanh nghiệp nào cung cấp được một nền tảng đa dịch vụ sẽ có khả năng chiếm lấy thị trường và giữ chân được khách hàng. Ảnh: TL

Ở lĩnh vực gọi vốn cộng đồng, luôn là mảng rất khó để phát triển, nhất là ở các thị trường đang phát triển như Việt Nam, nhưng đã có một số dự án được triển khai như Betado, fundme.vn, fundingvn, Comicola… Trong khi đó, dịch vụ quản trị tài sản cá nhân dù mới ở bước đầu phát triển nhưng cũng có những sản phẩm như Finhay, Money Lover, Mobivi… Để đáp ứng hoạt động đầu tư, các sàn giao dịch dựa trên ứng dụng chuỗi khối (Blockchain) và tiền mật mã (Crypto) như Remitano, BitcoinVietnam, Verichains cũng đã ra đời từ rất sớm khi thị trường tiền mật mã nóng sốt trước đây. 

Công nghệ cũng đã xâm nhập vào lĩnh vực bảo hiểm (Insurtech), với một số tên tuổi nổi bật như Papaya, Inso, Opes, Wicare… trong đó đưa ra những sản phẩm bảo hiểm sáng tạo như bảo hiểm theo ngày, phí bảo hiểm xác định dựa trên mức độ hoạt động thể chất để khuyến khích khách hàng rèn luyện sức khỏe. Nhiều công ty bảo hiểm truyền thống cũng nhanh chân liên kết, trở thành đối tác bảo hiểm cho các doanh nghiệp Insurtech, mà trường hợp của Wicare với Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Công thương VBI là minh chứng cụ thể.

Không chỉ nhắm đến khách hàng cá nhân, các công ty fintech cũng đã triển khai nhiều sản phẩm dịch vụ cung cấp cho các khách hàng tổ chức là định chế tài chính và doanh nghiệp, trong đó mảng xếp hạng tín dụng xã hội với TrustingSocial, MeCredit, FiinGroup... vốn dựa trên các dữ liệu, thông tin thu thập được từ người dùng để đánh giá mức xếp hạng tín dụng cá nhân, cung cấp cho các công ty tài chính tiêu dùng và thậm chí là các ngân hàng truyền thống.  

Ở mảng tài trợ vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), các nền tảng như eLoan, Lendbiz hay DragonLend cũng thu hút được sự chú ý, khi mà nhóm SME thời gian qua vẫn còn gặp không ít khó khăn để tiếp cận với các khoản vay truyền thống từ ngân hàng. Theo thông tin cho biết, eLoan trong năm 2018 đã được Tập đoàn Vemanti của Mỹ mua 20% cổ phần.

Ở dịch vụ cung cấp các ứng dụng quản lí bán hàng cho doanh nghiệp (POS) có KiotViet, SpeedPos, Sapo, bePos…

Các ứng dụng so sánh giá với việc lấy dữ liệu từ các tổ chức và cung cấp cho người dùng cũng được quan tâm phát triển, với TheBank, Ebaohiem, SaveMoney, Topbank… Trước tình hình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng quyết liệt và có quá nhiều tay chơi trên thị trường, các ứng dụng so sánh giá sẽ còn nhiều tiềm năng để phát triển.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, mảng ngân hàng số dù mới phát triển sơ khai nhưng được cho là lĩnh vực sẽ thu hút vốn nhiều nhất trong thời gian tới. Bên cạnh những nền tảng của các doanh nghiệp tự phát triển như WeeDigital, Vred... thì các ngân hàng cũng tích cực tham gia cuộc chơi như VPBank với Timo và Yolo, TPBank với QuickPay, Ví Việt với LienVietPostBank… Đặc biệt, hầu hết các ngân hàng truyền thống đều có kế hoạch đẩy mạnh mảng ngân hàng số cho giai đoạn phát triển kế tiếp.

Thuận lợi lớn

Theo giới quan sát, 3 yếu tố quan trọng của hệ sinh thái fintech bao gồm: môi trường kinh doanh/khả năng tiếp cận thị trường, Chính phủ hỗ trợ pháp lí và khả năng tiếp cận vốn. 

Việt Nam với đặc thù dân số trẻ, tỉ lệ sử dụng điện thoại thông minh và kết nối internet ngày càng tăng độ bao phủ, với 61 triệu người dùng internet tính đến 2019, rõ ràng là lãnh địa phù hợp cho các doanh nghiệp fintech phát triển.

Sẽ đến thời điểm khách hàng muốn 1 ứng dụng có đầy đủ dịch vụ thanh toán, chuyển tiền, cho vay, bảo hiểm, quản lí tài sản, đầu tư, so sánh giá… Ảnh: Shuttershock

Một thống kê gần đây, Tập đoàn IDG cho thấy thế hệ Z (sinh sau năm 1996) sẵn lòng hơn với những ứng dụng fintech kiểu mới, thay vì gắn bó với ngân hàng truyền thống như các thế hệ trước kia. Ngoài ra, có đến 25% tỉ lệ người trẻ tuổi (18-25) hiện đang sử dụng các ứng dụng tài chính kiểu mới và 55% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng sử dụng các thiết bị di động có kết nối để mua sắm nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Trong khi đó, chính các ngân hàng cũng sẵn sàng chủ động liên kết với các công ty fintech. Tuy một số nhà băng lớn có thể thay đổi nhanh chóng công nghệ để số hoá và cung cấp các dịch vụ số nhưng vẫn còn nhiều ngân hàng khác lại không được như vậy. 

Theo ước tính của Tập đoàn IDG, tỉ lệ dân số chưa có tài khoản ngân hàng đến 69% với số người sống ở nông thôn bị hạn chế tiếp cận các dịch vụ tài chính truyền thống cùng tỉ lệ người dân sử dụng điện thoại và internet rất cao… là cơ hội không nhỏ cho các các ngân hàng bắt tay hợp tác với các ví điện tử để cung cấp dịch vụ cho khách hàng, đáp ứng định hướng thanh toán không dùng tiền mặt của Chính phủ hiện nay.

Về phía cơ quan quản lí, ngay từ tháng 3/2017, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã sớm thành lập ban chỉ đạo về lĩnh vực tài chính để tham mưu, đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ sinh thái và khuôn khổ pháp lí, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp ứng dụng fintech ở Việt Nam phát triển. Chính phủ cũng có những chương trình hỗ trợ như Đề án 844 “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”; nghị quyết 41/NQ-CP năm 2016 ưu đãi thuế dành cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực fintech.

Rào cản…

Nhiều dịch vụ trong lĩnh vực fintech hiện nay vẫn chưa có một khung pháp lí rõ ràng, khiến nhiều doanh nghiệp fintech vẫn có nhiều e ngại. Báo cáo của UOB cũng cho biết gần 70% các công ty fintech được khảo sát có trụ sở tại ASEAN, nhưng chỉ 1% đặt trụ sở ở Việt Nam. Chính đại diện NHNN cũng từng thừa nhận, fintech là địa hạt còn quá mới mẻ, “vì thế, cần thời gian để nghiên cứu và xây dựng bộ khung pháp lí cho việc hình thành và phát triển các doanh nghiệp fintech”.

Ngoài ra, một số ứng dụng, dịch vụ trong lĩnh vực này thời gian qua cũng có nhiều tai tiếng, xuất hiện yếu tố lừa đảo nên làm sụt giảm niềm tin khách hàng, trong đó nổi bật là các hình thức lừa đảo Ponzi núp bóng cho vay ngang hàng, ứng dụng cho vay trực tuyến với lãi suất cắt cổ từ Trung Quốc tràn sang, đã ảnh hưởng không nhỏ lên lộ trình phát triển của các doanh nghiệp chân chính.

Đáng lưu ý, trong Dự thảo Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt, quy định nhà đầu tư nước ngoài chỉ được phép sở hữu tối đa 49% cổ phần tại các doanh nghiệp fintech thanh toán. Với 70% công ty fintech ở Việt Nam là các công ty khởi nghiệp có vốn đầu tư đến từ các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Mỹ, Canada, Australia, Anh, Đan Mạch, Pháp và các quốc gia lân cận như Trung Quốc,

Singapore, Malaysia, việc áp trần tỉ lệ sở hữu không những kìm hãm dòng vốn đầu tư từ nước ngoài rót vào lĩnh vực này, mà đưa đến nguy cơ các doanh nghiệp fintech trong nước sẽ bị hạn chế phát triển khi mà các nhà đầu tư nước ngoài có sự đóng góp lớn không chỉ về vốn đầu tư mà cả công nghệ, tri thức, kinh nghiệm thị trường.

Cuối cùng, việc Chính phủ triển khai tiền di động (Mobile Money) trong thời gian tới vừa là cơ hội nhưng cũng là thách thức cho các doanh nghiệp Fintech khi sẽ có một số đối thủ cạnh tranh có cơ hội vươn lên mạnh mẽ. Nếu như trước đây, các ngân hàng cạnh tranh nhau về thẻ khiến nhiều khách hàng lúc nào cũng có từ 3-4 thẻ ATM trong ví cá nhân, thì giờ đây điện thoại của nhiều khách hàng cũng cài từ 3-4 ứng dụng ví điện tử để đáp ứng nhiều mục đích khác nhau và tận dụng việc cạnh tranh khuyến mãi của các ví. 

Nhưng rồi sẽ đến thời điểm khách hàng chỉ có thói quen xài 1 ứng dụng duy nhất với đầy đủ các tiện ích sản phẩm, dịch vụ, không chỉ dừng ở việc thanh toán, chuyển tiền, mà còn là cho vay, bảo hiểm, quản lí tài sản, đầu tư, so sánh giá… Doanh nghiệp nào cung cấp được một nền tảng đa dịch vụ như thế sẽ có khả năng chiếm lấy thị trường và giữ chân được khách hàng.

  • Doanh nghiệp Fintech vừa làm vừa… lo vi phạm
    Doanh nghiệp - Doanh nhân- Đức Hiệp - 20/07/2019 10:33
    (baodoanhnhantre.vn) - Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Fintech Việt Nam cho rằng với công ty Fintech, ranh giới giữa chuyện sáng tạo hôm nay và việc ngày mai có bị vi phạm pháp luật là rất mong manh. Vì thế việc xây dựng hành lang pháp lý thử nghiệm cho các công ty hoạt động rất cần thiết.

(0) Bình luận
Tin nổi bật doanh nhân trẻ
Dành cho bạn & mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO