Bài toán khó trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho mobile money

HƯƠNG GIANG - 22/05/2020 14:00

(doanhnhantrevn.vn) - Sử dụng tài khoản di động để thanh toán hàng hóa, mobile money đang được xem là một tiện ích kích cầu. Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích, mobile money cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả các nhà quản lý và người dùng.

Mobile money dự kiến được cấp phép thử nghiệm trong năm nay. Ảnh: I.T

Sau thời gian tranh cãi và chờ đợi, cuối cùng tiền di động (mobile money) cũng sẽ được triển khai. Phát biểu tại Hội nghị giữa Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp diễn ra mới đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng cho biết, cơ quan này đã trình Chính phủ quyết định triển khai thí điểm dùng tài khoản viễn thông thanh toán cho các dịch vụ khác có giá trị nhỏ.

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) Nguyễn Mạnh Hùng cũng khẳng định, chậm nhất đến tháng 6/2020, Ngân hàng Nhà nước và Bộ TT&TT sẽ cấp phép cho các doanh nghiệp viễn thông triển khai mobile money.

Ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA) cho biết, các nhà mạng hiện cũng đang sốt ruột chờ khai sinh dịch vụ mobile money. Nhấn mạnh lợi ích khi triển khai thí điểm mobile money, ông Liên cho biết, loại hình này có rất nhiều ưu điểm, đó là mở rộng khả năng thanh toán thương mại và trao đổi giá trị; thúc đẩy cạnh tranh và lành mạnh hóa trong kinh doanh cung cấp dịch vụ và môi trường thương mại.

Mobile money sẽ tạo ra những tiện lợi đáng kể cho người dân, đặc biệt là người dân vùng nông thôn. Người dân sẽ thuận tiện hơn khi mua sắm, hạn chế việc phải quản lý tiền mặt…

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt lợi ích, mobile money cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả các nhà quản lý và người dùng. Đây đang là bài toán khó cho các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho loại hình thanh toán mới này.

Mobile money sẽ tạo ra những tiện lợi đáng kể cho người dân. Ảnh: I.T

Liên quan đến vấn đề này, chiều 21/5, tại buổi tọa đàm Ngân hàng số và thanh toán điện tử gợi mở từ khủng hoảng Covid-19, ông Phạm Tiến Dũng, Vụ trưởng Vụ thanh toán Ngân hàng Nhà nước, cho biết, việc triển khai mobile money mới chỉ ở dạng thí điểm, có nghĩa khung pháp lý cho hoạt động này mới chỉ ở dạng sandbox.

Tuy nhiên, dù mới chỉ triển khai thí điểm đi chăng nữa, hành lang pháp lý cho mobile money cũng phải đảm bảo được việc định danh, xác thực khách hàng. Bởi có thể sẽ có các hành vi mạo danh khách hàng trong việc mở và sử dụng mobile money để thực hiện các giao dịch giả mạo, gian lận.

Rõ ràng việc xác thực khách hàng sẽ khó có thể đảm bảo sự chính xác nếu như tình trạng SIM rác và việc mua bán SIM kích hoạt sẵn vẫn còn khá phổ biến như hiện nay. Theo đó, cần phải siết chặt việc sở hữu SIM điện thoại tương tự như vấn đề mở thẻ ngân hàng.

Một người có thể được sở hữu nhiều SIM điện thoại tùy theo nhu cầu của mình, nhưng phải “chính chủ” và khi không có nhu cầu sử dụng nữa phải báo cho các nhà mạng để hủy bỏ.

Ông Dũng kiến nghị, phải định danh được khách hàng, nếu không trả lời được khách hàng là ai thì tất cả nguy cơ có thể xảy ra. Đồng thời phải bảo vệ dữ liệu về người dùng, định danh số…

Thứ hai là phải ngăn chặn được hành vi lợi dụng hình thức thanh toán này cho các giao dịch bất hợp pháp như cờ bạc, cá độ… cũng như đảm bảo mục tiêu phòng, chống rửa tiền.

“Đây là bài toán không hề đơn giản, bởi Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt cho phép các doanh nghiệp viễn thông định danh tài khoản mobile money thông qua tài khoản viễn thông mà không cần tài khoản ngân hàng; trong khi cũng rất khó để kiểm soát mục đích thanh toán của người sử dụng với hình thức này”, ông Dũng cho biết.

Vì lẽ đó, để giảm thiểu rủi ro nói trên, cần phải khống chế giá trị thanh toán qua mobile money tương tự như với ví điện tử. Thậm chí, nên khống chế ở mức thấp hơn do mục tiêu của mobile money là để thanh toán các khoản nhỏ lẻ và phục vụ các đối tượng người dân ở nông thôn, vùng sâu vùng xa chưa có tài khoản ngân hàng. Điều này cũng sẽ làm giảm đi sự cạnh tranh không công bằng giữa hai loại hình tiền đi động và ví điện tử do theo quy định, mobile money không cần có tài khoản ngân hàng, còn ví điện tử bắt buộc phải có tài khoản ngân hàng.

Thứ ba, phải có quy định để đảm bảo các doanh nghiêp viễn thông tuân thủ nghiêm nguyên tắc 1:1 để không làm phát sinh lượng tiền tệ, gây khó cho công tác điều hành chính sách tiền tệ.

Nguyên nhân, tại Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 101 về thanh toán không dùng tiền mặt có quy định hoạt động đại lý thanh toán. Theo đó, ngân hàng được giao cho bên đại lý cung ứng một phần các dịch vụ thanh toán như nộp/rút tiền mặt vào/ra tài khoản, thanh toán hóa đơn hàng hóa, dịch vụ...

Tuy nhiên rất khó để kiểm tra, kiểm soát lượng tiền mặt các điểm giao dịch đã nhận của khách hàng, rất dễ xảy ra trường hợp lợi dụng để tăng giá trị nạp tiền (làm thay đổi tỷ lệ 1:1) dẫn đến khó khăn trong việc quản lý lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế.

Cuối cùng theo ông Dũng, do đây là hình thức thanh toán liên quan nhiều đến công nghệ nên cần phải có các quy định liên quan đến an toàn, bảo mật, đặc biệt là với thông tin cá nhân của khách hàng; đồng thời cũng cần có các quy định bảo vệ quyền và lợi ích của người sử dụng.


(0) Bình luận
Tin nổi bật doanh nhân trẻ
Dành cho bạn & mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO